Verslag PICNIC & An Interview with Adam Greenfield

Zoals ik aangaf bij mijn aanvraag voor een researchers-kaart voor PicNic ging mijn belangstelling vooraf uit naar twee gebieden: de rol van nieuwe media in de stedelijke cultuur, waarbij ik met name geinteresseerd ben in de rol van locatieve en mobiele media. Mijn tweede onderzoeksgebied is dat van nieuwe media, journalistiek en publieke sfeer. Hoe stellen nieuwe media media professionals in staat om op nieuwe manieren verhalen te vertellen, hoe verandert de relatie tussen media professionals en het publiek, en wat betekent dit voor wat wel 'de publieke sfeer' wordt genoemd?

Dat laatste onderwerp kwam aan bod bij een aantal sessies, onder andere bij de keynote van Clay Shirky. Shirky sprak over een van de hoofdthema's van Picnic: Collaborative Creativity. Daarmee borduurde hij voort op het hoofdthema van zijn boek. Zijn motto in zes woorden: Group Action has become much easier. Een mantra die we ook kennen uit andere recente boeken als We Think of Wikinomics.

Zijn verhaal gisteren was een welkome nuancering op zijn eigen motto. Kort samengevat: Group action is misschien makkelijker dan ooit, maar verloopt zeker niet moeiteloos. Aan de hand van een aantal case studies ging Shirky in op de 'design challenges' die bij het opbouwen van online gemeenschappen de kop op kunnen steken.

Shirky's eerste voorbeeld betrof een groep fotografieliefhebbers op Flickr, de Black and White Maniacs. Leden plaatsen daar hun eigen zwarwitfoto's om vervolgens feedback op elkaars werk te geven. Al snel bleek dat er een aantal regels nodig was om dat proces goed te laten verlopen. Zo mag je pas een foto plaatsen nadat je op twee andere foto's commentaar hebt geleverd. En daar mag je je niet te gemakkelijk vanaf maken. Wie alleen maar een of twee woorden lange commentaren als 'mooie foto' achterlaat wordt geroyeerd als groepslid.

De les die we hieruit kunnen trekken: op internet kan iedereen makkelijk publiceren, maar aandacht krijgen voor je werk is een stuk lastiger. De 'design challenge' is niet het ontwerpen van een publicatieplatform, maar het ontwerpen van een sociaal proces dat een gemeenschap ook echt aan de gang krijgt.

Hoe doe je dat? Om te beginnen: ontwerp software met minder in plaats van altijd maar meer mogelijkheden. Programma's als Photoshop of Word worden bij iedere nieuwe versie uitgebreid, met nog meer toeters en bellen. Dat is vaak handig, want iedereen gebruikt die progamma's op zijn eigen manier. Maar bij sociale software werkt het juist vaak beter om het aantal functies beperkt te houden, zodat alle gebruikers worden gewdongen om er op dezelfde manier mee om te gaan. Dat illustreerde Shirky aan de hand van een online gemeenschap van Buffy the Vampire Slayer-fans. Het Buffy-forum is zeer succesvol, maar de website heeft slechts een zeer beperkt aantal features. Het bestaat uit een enkele zeer lange pagina waarop iedereen zijn comments kan plaatsen, verder niets.

Opmerkelijk is wel dat de pagina met 'community regels' bijna net zo lang is als de pagina met posts. Zo is het bijvoorbeeld verboden om je posts een bijzondere kleur te geven zonder toestemming van het management. Al die regels, stelde Shirky, zijn nodig om het forum levendig te houden. Maar het zijn geen technische features, maar sociale afspraken waar de leden zich aan moeten houden.

Een andere les volgde uit Shriky's derde voorbeeld: de wikipediapagina's over de planeet Pluto en over Galileo Galilei. Aan de eerste pagina werkten 2200 mensen mee, die vijfduizend veranderingen maakten. Die bijdragen waren niet gelijk verdeeld. Een kleine groep deed het meeste werk, een grote groep voegde alleen wat kleine details toe. Dat is een mooi model, vindt Shirky. Degenen die het onderwerp na aan het hart gaat geven het vorm, terwijl toevallige voorbijgangers ook hun steentje bijdragen.

Echter, op de pagina over Galilei werkte dat niet. Nadat zijn biografie in grote lijnen was voltooid, bleven grote aantallen toevallige voorbijgangers over en weer passages toevoegen en weer verwijderen, die de relatie tussen de sterrenkundige en de katholieke kerk betrof. (Shirkey: 'een vijfhonderd jaar oude flamewar!'). Wikipedia gooide het artikel vervolgens deels op slot, toevallige voorbijgangers mogen het artikel niet meer wijzigen. Een slim besluit, vindt Shirky. Zo bescherm je de kleine groep van auteurs die zeer actief betrokken zijn bij het onderwerp tegen de grote massa die even langskomt en de eigen visie kwijt wil, waardoor een eeuwig durende wellis-nietesstrijd ontstaat. De les: ontwerp je software niet voor een gemiddelde gebruiker, maar sta verschillende type gebruikers verschillende mogelijkheden toe.

Dat zal, zo gaf Shirky toe, altijd een lastige keuze zijn. Online samenwerken levert tal van dit soort dilemma's op, die je nooit helemaal op zal kunnen lossen. Altijd blijft de vraag: wie heeft er precies de macht over wie en hoe worden die machthebbers vervolgens zelf weer gecontroleerd? Maar alhoewel je die problematiek nooit helemaal kunt oplossen, kun je wel proberen deze te optimaliseren.

Wetten voor online samenwerken zijn zeer complex, concludeerde Shirky dan ook. Het is meer zoiets als het maken van een weersvoorspelling dan het toepassen van een harde wet zoals die van de zwaartekracht.
Een dag later kwam het thema van journalistiek en nieuwe media - zij het zeer zijdelings - ook aan bod bij een sessie over datavisualisatie, ook wel: cultural dashboarding.

Het idee achter deze ontwikkeling is simpel. Met de opmars van internet, mobiele telefoons en andere technologieën als gps-navigatie, laten we steeds meer digitale sporen achter. Tegelijkertijd zijn veel traditionele databases online te raadplegen. Al die gegevens kun je relatief gemakkelijk bij elkaar voegen, analyseren en visualiseren. Dat kan op drie manieren interessante journalistieke producten opleveren.
In de eerste plaats kunnen bepaalde ontwikkelingen inzichtelijk gemaakt worden. Kranten gebruikten natuurlijk altijd al graphics om hun artikelen te illustreren. Wat nieuw is, is vooral dat veel meer bronnen beschikbaar zijn. Neem bijvoorbeeld het onderstaande voorbeeld waarin de toespraken van McCain tijdens de Republikeinse conventie wordt gevisualiseerd. Het is een simpele 'word count' van zijn speeches die online staan, maar het geeft in een oogopslag een beeld van zijn belangrijkste thema's.

In de tweede plaats kunnen dit soort visualisaties in real time worden geupdate. Zo geven ze steeds een actueel beeld van bepaalde ontwikkelingen (en is dat uiteindelijk niet een van de uitgangspunten van de journalistiek?). Ben Cerveny van Stamen liet op Picnic een aantal – deels inmiddels bekende – voorbeelden zien die zijn bedrijf heeft gemaakt, zoals de Oakland Crime Map (In Nederland bestaat ook de Misdaadkaart van Nederland , zie ook dit artikel op DNR.

Deze kaart geeft aan op welke plekken in Oakland er welke misdaden worden begaan en is gebaseerd op meldingen van de lokale politie.

Jose Louis de Vicente laat zien dat veel visualisatieprojecten de stad als uitgangspunt nemen. Zelf gaf hij het Spaanse Casas Tristes casastristes.org/ als voorbeeld, een website die de ingestorte speculatieve Spaanse huizenmarkt ter discussie stelt door middel van een aantal visualisaties van gegevens over leegstaande huizen en huizenprijzen.

Een derde toepassing van visualisaties kwam opnieuw van Ben Cerveny. Voor de sociale nieuwssite Digg ontwierp zijn bureau een visualisatie die – live - de dynamiek laat zien van de website.

Ieder nieuw verhaal dat op Digg wordt aangemeld, verschijnt als een bolletje. Als meerdere mensen het verhaal aanmelden, wordt het bolletje groter. Als een gebruiker een tweede verhaal aanmeldt, verschijnt er een lijntje tussen de bolletjes en die lijn wordt dikker als meerdere mensen dezelfde twee verhalen aanraden. Deze visualisatie laat zo een sociaal mechaniek zien dat onzichtbaar is op de gewone homepage. Hier gaat het niet meer om een 'gewone' weergave van gebeurtenissen, zoals waar nu de files staan, of welke huizen er te koop staan. Deze visualisaties zijn eerder een interpretatie van de gebeurtenissen: de makers kiezen ervoor om bepaalde relaties uit te zoeken en de verbanden tussen door henzelf bepaalde factoren te analyseren. Opnieuw gebeurt dit in real-time.

De ontwikkeling op het gebied van visualisaties is verwant aan de opkomst van database-journalistiek, die ik hier eerder beschreef. Beiden bieden de journalistiek een nieuwe mogelijkheid: in plaats van een verhaal te schrijven waarin een enkel voorbeeld wordt uitgelicht, kan een database worden samengesteld – of geanalyseerd – waarin talloze voorbeelden naast elkaar staan, of juist bij elkaar worden gevoegd om een grotere ontwikkeling inzichtelijk te maken.

Het thema van stedelijke cultuur en nieuwe media kwam ook in een aantal sessies aan bod, onder andere in een lezing van Adam Greenfield. Voorafgaande aan zijn lezing sprak ik met hem over een aantal van zijn thema's. Met dat interview (in het Engels) sluit ik dit verslag af.

Interview with Adam Greenfield

MdW: In the Situated Technologies Pamphlets 1: Urban Computing and its Discontents you wrote that the design of mobile services or ubiquitous computing often comes down to very banal things: it’s about everyday life acts as being able to find a good breakfast place when you need it. Yet at the same time – as Paul Dourish has argued – every act of design is also a philosophical act. The starting point is always an –often implicit- idea of how users are acting in the world.
AG: Yes, that’s very true. Every act of design proceeds from an implicit “object model,” which is to say that there’s always some idea bound up in it of what this person “the user” is and how that person behaves. I think it’s vital to make these models explicit, to drag them out into the light, and to validate them against everything we know about how people are actually using the city.

People, in other words, are not abstractions. People have particular attributes. My own might include things like my height, my weight, my eye color, etcetera, but also my physical location. And physical locations themselves have attributes we might specify: temperature, humidity, carrying capacity, current population, and so on. What I would ideally like to see is a coordinated effort across people working in planning, architecture, user experience and other interested disciplines toward setting up a shared and open metadata framework in which we might usefully describe people, places and things as computational objects.

In some ways, I’ll grant that this sounds an awful lot like those old dreams of the semantic web, dreams in which I don’t place a good deal of credence. But I do think we need some kind of shared descriptive framework if our intention is to build services of enduring utility. Any such effort, again, necessarily involves a philosophical commitment, and a political one. But that doesn’t mean it shouldn’t be done.
Of course it will be hard to set up any such shared framework. So far we haven’t been good at managing the fault lines between the implicit, roughly shared understandings that we muddle through with in everyday life and the razor-sharp explicit delineations made by technical systems. For instance, consider the matter of neighborhoods. The idea of neighborhood is very subjective - different people will have very different notions of the exact contours of a neighborhood, who legitimately gets to claim affiliation with that neighborhood, or even what it should be called. A real-estate agent is likely to have a different conception from a fireman or a recent immigrant. So I was surprised when I uploaded some pictures to my map on Flickr, and saw that it recommended labeling them as having been taken in “Tenderloin, New York.” Now I’ve lived in New York most of my life, I’ve ready Luc Sante’s great history of the place, but I don’t recall ever having heard that particular name for the district before. And yet this was somehow the name that Flickr had arrived at for pictures taken at such-and-such a lat/long.

This turns out to be an important challenge when is a city is being represented digitally. There might well be some slippage between the subjective, everyday notion of a city, the juridical domain that constitutes the formal municipality, and the geolocative framework we use to access data about that place. You can be psychologically in Amsterdam, but legally somewhere else and technically in one of the two, or in none at all.

MdW: If we extend Dourish’s philosophical notion of design, could we then say that designing ubicomp or locative media services should also imply a philosophical notion of what a city is and how it should function ideally? When you take the idea of a city as a community of citizens as a starting point, you’ll end up with a different set of locative applications then when one starts off with the idea of a city as an aggregate of services offered at consumers. Now, in the Situated Technologies Pamphlet you gave some examples of ubiquitous computing in architecture. Most of them are in the category of adaptive architecture: a building responds to input from a variety of sensors. Do you see any examples or discussions that go beyond this approach? That start from a more philosophical idea of what a city is or should be?

AG: Well, my own personal interest in architecture is first phenomenological, and maybe immediately after that social. In other words, how does it feel to inhabit this particular region of built space, and what kinds of social possibilities might it give rise to? But in the real world, this is almost never the way things work. For institutions, at least, space is an envelope to be managed, not anything remotely like a platform for conviviality. It’s an envelope of material, physical and economic constraints that must be optimized against in any planned scenario of use. So at present, most of the digital interventions we see in architecture take the form of BIM, building information management systems.

And maybe, you know, that’s for the better. Certainly the social-networking systems that we have been seeing so far are very clumsy. So while personally, I am reasonably comfortable with interventions aimed at, say, environmental management, I’m a whole lot less comfortable with the idea of the building management trying to “accelerate serendipity.” I’d rather have them manage humidity dynamically, than even try to manage the social stuff inside the building. That should be left to the people using the space.
From where I stand, technologists should aim at creating a service framework that is subtle and inobtrusive, yet robust and open enough so that people can reach in, grab it and use it. I believe that this is where artful and effective interventions can be made. And we certainly shouldn’t leave this to the good intentions of governments or building managers.

MdW: This reminds me of something you brought up in a talk here in Amsterdam earlier this year. You mentioned that designers should changes in city life into account. You talked about a conceptual shift from flaneurs to consumers to users. Now how then do you design for ‘users’ rather than for ‘consumers’?

AG: In the discourse of interaction design I’ve always opposed framing people as mere “users.” I’ve always found that very reductive and offensive. The irony is, that when I started to write about urbanism, when I was first thinking about how to properly characterize people interacting with the networked city, it struck me as being exactly that: actively, proactively, engaging with the environment, *using* it. Picking up functionality and *using* it. If the design of urban computing is about empowerment, then it’s also largely about how we might allow the “user” to become an active, conscious co-creator and co-participant of the systems they’re implicated by. And to do this in such a way as to lower both the information costs bound up in making a decision, and the opportunity costs of having made one. Where before, in the complexity of urban situations, we’ve constantly been compelled to make choices based on outdated or insufficient information, we can now do better.

Concrete example: think of the GPS systems that incorporate real-time traffic data. As you drive through the city and encounter successive decision points along your route, at each step of the way you’re able to make a choice based on the actual, immediate state of the system you’re immersed in. This closes the loop, vests the power in your hands, redresses information asymmetry. And that state information - which, by the way, your own actions are a constituent of - has been represented in such a way that you can use it to make better decisions: left or right, freeway or surface streets, optimized for time or for energy consumption or for cost.

Now it’s clear that what we’re talking about here is utterly banal, something as completely unsexy as: am I going to change lanes here? It’s already well-assimilated and unremarkable. But I don’t think we should for a moment miss that it is also, and at the very same time, quite profoundly empowering. And even, dare I say, transformational.

More, the new forms of data visualization that I refer to in this example and elsewhere - even as they promise to give us a better sense of what is going on in the city - these visualizations are not unproblematic. They’re so incredibly seductive and visceral and compelling that we tend to take them at face value, but again there is always an underlying layer of politics in their assembly and representation. I always say, for example, that there are three concentric circles of data that might potentially be represented: quantities in the world that can be sensed in principle, the subset of those for which economically cheap and robust sensors exist, and the subset of those values which actually wind up being sensed and plotted on some kind of representation. When Co2 sensors are cheap, we wind up with a great many maps of carbon dioxide emissions, and so on. And so the pictures of the world that we create and consume are based on particular economic and physical constraints, and this winds up inflecting the judgments we’re able to build on them.
Or another example: who names the categories that we measure? For instance, Stamen’s Oakland Crimespotting project gives a very vivid sense of where street crime is happening in that city. But in considering it, we should always remember that it is the police department and the juridical code they enforce that define, for these purposes, what constitutes a crime. They define the taxonomy of criminal acts, and often this will not mesh with the public’s perception. For instance, the Oakland PD chooses to not break rape out as a separate category. Rape is folded up with the aggravated assault figures, and so it never appears in the visualizations. If you’d allowed a bottom-up reporting of crimes by citizens’ groups, on the other hand, or by the victims of crime, you would end up with a completely different map of the city. This is absolutely crucial for us to keep in mind as we encounter these compelling visualizations.